Đau khi tiêm gồm ba phần khác nhau, và chỉ một phần là do cái kim. Hai phần còn lại — do thuốc và do căng — thì giảm được nhiều hơn người ta tưởng, mà không cần xin gì khó.
Đau khi tiêm gồm mấy phần
- Ba phần
- Phần do kim xuyên qua da
- Phần do chính thuốc gây rát hoặc căng khi vào
- Và phần do cơ thể căng lên vì lo
- Ba phần này giảm được ở ba mức khác nhau
Mục cuối là lý do phải tách chúng ra, vì gộp lại thì không biết gỡ ở đâu.
Về phần do kim
- Đây là phần ngắn nhất, thường chỉ trong một hai giây
- Và là phần ít giảm được nhất từ phía mình
- Cỡ kim và cách đưa thuộc phần người tiêm quyết
- Nhưng nói ra thì họ có thể chọn dụng cụ khác
- Mục thứ hai là điều cần chấp nhận
Mục cuối là lối gỡ duy nhất ở phần này, và nó chỉ mở ra khi mình nói.
Về phần do thuốc
- Có loại gây rát hoặc căng khi vào, và cảm giác đó kéo dài hơn phần do kim
- Phần này tuỳ loại thuốc, không tuỳ tay người tiêm
- Đưa thuốc chậm hơn thường đỡ hơn
- Và với một số loại thì để thuốc bớt lạnh trước cũng đỡ, nếu loại đó cho phép
- Mục thứ hai là điều cần rõ để không đổ lỗi sai chỗ
Hai mục cuối là hai lối gỡ, và cả hai đều phải hỏi trước chứ đừng tự làm.
Phần nào giảm được nhiều nhất
- Phần do căng
- Cơ căng làm mũi tiêm đau hơn hẳn
- Và nó là phần duy nhất mình điều khiển được
- Thở ra nhẹ thay vì nín thở, để tay hoặc chân mềm
- Và không nhìn vào lúc tiêm nếu việc đó làm mình căng hơn
Hai mục cuối là ba việc làm được ngay, và chúng không cần xin phép ai.
Về chuyện thở và tư thế
- Thở ra nhẹ đúng lúc kim vào, đừng nín thở
- Để vùng sắp tiêm mềm, đừng gồng lên chờ
- Ngồi hoặc nằm theo cách người tiêm dặn, không tự đổi tư thế giữa lúc tiêm
- Và nói trước nếu mình từng ngất khi tiêm
- Mục cuối là thông tin quan trọng nhất về an toàn
Mục cuối đáng nói vì nó đổi cả tư thế và cách theo dõi của buổi đó.
Có nói ra chuyện đau được không
- Được, và nên
- Nói lần trước đau nhiều thì người tiêm thường điều chỉnh được
- Chọn vùng khác, đổi dụng cụ
- Đưa thuốc chậm hơn
- Hoặc để thuốc bớt lạnh trước nếu loại đó cho phép
Bốn lối gỡ đó đều nằm ở phía người tiêm, nên nói ra là cách duy nhất mở được chúng.
Về việc nói cụ thể thay vì nói chung
- Nói đau ở lúc nào: lúc kim vào, lúc thuốc chảy, hay sau đó
- Nói đau kiểu gì: nhói, rát, căng, hay tức
- Nói lần nào đau nhất và tiêm ở vùng nào
- Ba điều đó chỉ ra đúng phần nào đang gây đau
- Mục cuối là lý do nói cụ thể hơn hẳn nói "tiêm đau lắm"
Mục cuối là cách làm câu nói của mình thành thông tin dùng được.
Với trẻ nhỏ thì làm gì
- Không nói dối là không đau
- Không giữ chặt bất ngờ, và không đe
- Nói trước bằng câu ngắn
- Cho trẻ được chọn một phần nhỏ
- Và giữ trẻ ngồi trong vòng tay người thân nếu nơi tiêm cho phép
Mục đầu là điều quan trọng nhất, vì một lần nói dối làm mọi lần sau khó hơn.
Về người phải tiêm nhiều lần
- Nhóm này có thêm phần đau tích lại theo thời gian: sợ trước mỗi lần
- Đó là phần thật, không phải chuyện yếu bóng
- Nói ra để được xếp lại: đổi vùng, đổi dụng cụ, hoặc đổi cách đưa
- Và hỏi xem có dạng nào ít mũi hơn không
- Mục thứ hai là điều cần được thừa nhận
Mục cuối là lối gỡ tận gốc, và đôi khi câu trả lời là có.
Về việc đừng nhìn nếu việc đó làm mình căng
- Có người đỡ hơn khi nhìn, có người đỡ hơn khi không nhìn
- Cả hai đều đúng, tuỳ người
- Thử một lần mỗi kiểu rồi chọn kiểu của mình
- Và nói cho người tiêm biết mình chọn kiểu nào
- Mục thứ hai là điều cần rõ để khỏi bị bảo phải mạnh lên
Mục cuối là lý do nên nói ra, và không kiểu nào đáng bị coi là yếu hơn.
Về phần phải chịu
- Sau khi gỡ hết ba phần trên thì vẫn còn một phần đau
- Đó là phần đi kèm việc xuyên qua da, không bỏ được
- Biết rõ điều đó thì đỡ thất vọng khi đã làm đủ mọi cách
- Và nó cũng là lý do đường uống được chọn khi cả hai đều dùng được
- Mục thứ ba là điều đáng nói
Mục cuối nối về luận điểm của cả trang, và nó là một phần của bảng đổi.
Ai được làm việc này
- Phần chọn dụng cụ, chọn vùng, và tốc độ đưa thuốc: người tiêm
- Phần thở, tư thế, và mềm cơ: chính mình
- Phần nói ra để hai bên điều chỉnh: chính mình
- Phần quyết có đổi dạng để ít mũi hơn: người kê
- Mục thứ ba là phần mở được ba phần kia
Mục cuối là điều đáng nhớ, vì im lặng thì ba phần kia đứng nguyên.
Dấu hiệu phải gọi hỏi ngay
- Đau nhói lan xuống chi ngay lúc tiêm — nói ngay tại chỗ
- Tê, châm chích, hoặc yếu ở vùng dưới chỗ tiêm sau đó
- Đau tăng dần trong những ngày sau thay vì giảm
- Chóng mặt nhiều hoặc gần như ngất sau khi tiêm
- Khó thở, sưng môi hoặc mặt, hoặc mẩn nhanh — đi ngay
Mục đầu phải nói ngay trong lúc đang tiêm, không chờ tới khi xong.
Được gì và đổi lấy gì
- Được: tách đau thành ba phần thì biết gỡ ở đâu, thay vì chịu cả khối
- Được: phần do căng giảm được ngay bằng thở ra, mềm cơ, và không nhìn nếu việc đó làm mình căng
- Được: nói cụ thể thì mở ra bốn lối gỡ nằm ở phía người tiêm
- Đổi lấy: vẫn còn một phần đau không bỏ được, vì nó đi kèm việc xuyên qua da
- Đổi lấy: phải nói ra thay vì chịu đựng, và nói cụ thể thay vì nói chung
Phần đau còn lại sau khi đã gỡ hết là một trong những dòng đổi lấy của cả đường tiêm — và nó là lý do khi hai đường đều dùng được thì đường uống thắng.
Câu hỏi thường gặp
Đau khi tiêm gồm mấy phần?
Ba phần: phần do kim xuyên qua da, phần do chính thuốc gây rát hoặc căng khi vào, và phần do cơ thể căng lên vì lo. Ba phần này giảm được ở ba mức khác nhau.
Phần nào giảm được nhiều nhất?
Phần do căng. Cơ căng làm mũi tiêm đau hơn hẳn, và nó là phần duy nhất mình điều khiển được: thở ra nhẹ thay vì nín thở, để tay hoặc chân mềm, và không nhìn vào lúc tiêm nếu việc đó làm mình căng hơn.
Có nói ra chuyện đau được không?
Được, và nên. Nói lần trước đau nhiều thì người tiêm thường điều chỉnh được: chọn vùng khác, đổi dụng cụ, đưa thuốc chậm hơn, hoặc để thuốc bớt lạnh trước nếu loại đó cho phép.
Với trẻ nhỏ thì làm gì?
Không nói dối là không đau, không giữ chặt bất ngờ, và không đe. Nói trước bằng câu ngắn, cho trẻ được chọn một phần nhỏ, và giữ trẻ ngồi trong vòng tay người thân nếu nơi tiêm cho phép.